Dekornizacja

Przejście na przemysłowy chów bydła wymusiło podjęcie rozwiązań technologicznych, ułatwiających obsługę i podnoszących bezpieczeństwo zwierząt. Brak wykonanej dekornizacji u bydła mlecznego to przede wszystkim ryzyko wzajemnych uszkodzeń ciała pomiędzy rywalizującymi zwierzętami. Musimy pamiętać, że nawet w małym stadzie obowiązuje hierarchia. Konkurencja do stołu paszowego, do lepszego stanowiska legowiskowego, do wody, stacji paszowej stwarza wiele sytuacji konfliktowych w stadzie. Obecność rogów na pewno powodowałaby niepotrzebne ryzyko wypadków, a w szczególności urazów głowy, tułowia i wymion. Najmniej narusza dobrostan zwierząt i najprostsza jest dekornizacja zawiązków rogów u cieląt. Optymalny jest czas, kiedy nie są jeszcze rozrośnięte zawiązki rogu z wyrostkiem kości czołowej, a więc okres między 2 a 3 tygodniem życia. Prawidłowo wypalone rogi nie powinny odrosnąć do końca życia zwierzęcia. Dekornizację u cieląt przeprowadza się pod znieczuleniem miejscowym, ale jeśli zabieg ma miejsce kilka dni po urodzeniu, możemy nie używać znieczulenia. Wskazane jest, aby cielęta były już odsadzone. Dekornizacja cieląt - zawiązki rogów można usuwać metodami: chemiczną, termiczną lub chirurgiczną.
 
Metoda chemiczna polega na smarowaniu zawiązków rogu różnego rodzaju maściami zawierającymi substancje niszczące tkankę rogową lub nakładaniu przylepca o podobnych właściwościach. W celu usunięcia rogów należy po unieruchomieniu cielęcia wystrzyc sierść wokół zawiązków rogów, następnie powierzchnię lekko zwilżyć wodą i dokładnie posmarować skórę na zawiązkach rogów oraz bezpośrednio wokół nich. Skóra wraz z zawiązkami rogów po upływie około 30 dni zmartwieje i odpadnie.
 
Dekornizacja metodą termiczną przy pomocy specjalnych urządzeń - dekornizatorów jest w tej chwili najczęściej stosowana ze względu na łatwość wykonania, brak krwawienia podczas zabiegu i niewielką możliwość powikłań. Po czynnościach przygotowawczych należy przyłożyć do zawiązków rogów na kilka do kilkunastu sekund (wg zaleceń producenta) rozgrzaną końcówkę dekornizatora, usunąć warstwę spalonej tkanki, po czym powtórzyć przyłożenie rozgrzanej końcówki (na czas krótszy o ok. 2 sekundy). Ogólnie - czas potrzebny do skutecznego wykonania zabiegu zależy od temperatury roboczej końcówki dekornizatora. W metodzie termicznej wykorzystuje się dekornizatory gazowe lub elektryczne. Charakteryzują się one różnym czasem nagrzewania, temperaturą maksymalną, wagą oraz mocą. Dekornizatory gazowe osiągają szybciej wyższą temperaturę niż elektryczne, ich wadą jest jednak konieczność częstej wymiany pojemników na gaz.
 
Usuwanie wyrośniętych już rogów jest zadaniem znacznie trudniejszym - choćby dlatego, że dorosłą, rogatą krowę trudniej ujarzmić niż małego cielaka, ponadto zabieg ten dłużej trwa, jest bolesny dla zwierzęcia (tkanka rogowa jest bogato unerwiona i unaczyniona). Przyczyną późnego usuwania rogów u osobników starszych jest na ogół nieprawidłowo wykonana dekornizacja cieląt, przeoczenie kilku zwierząt lub zakup osobników dorosłych mających rogi. Zabieg dekornizacji u bydła dorosłego dokonywany jest wyłącznie za pomocą metod chirurgicznych i jest siłą rzeczy bardziej inwazyjny i skomplikowany, niż usuwanie zawiązków u cieląt. Wymaga założenia zwierzęciu najpierw opaski uciskowej u nasady rogów, co zmniejsza ukrwienie tego miejsca. Po 24
godzinach przy znieczuleniu miejscowym możliwe jest usunięcie rogów mechanicznie: za pomocą linki tnącej - w odległości 1 - 1,5 cm od podstawy, lub rogu za pomocą specjalnej elektrycznej piły do rogów w tym samym miejscu. Powstałą ranę należy zasypać specjalnym preparatem z antybiotykiem oraz nałożyć jałowy opatrunek na czas 24-48 godzin. Opaskę uciskową należy pozostawić przez 8-16 godzin po zabiegu. Przy zabiegach dużą wagę należy przywiązywać do właściwej higieny i dezynfekcji. Służą do nich odpowiednie profesjonalne preparaty antyseptyczne, np. Blau Des.